August 27, 2006 - İzmir (OSMANLI) piyangosu - Tarihi evrak ve düzen ( Resimli)

İzmir (OSMANLI) piyangosu

Osmanlı Devletinin son otuzbeş yılında İzmir' de düzenlenen piyangolar beş döneme ayrılarak incelenebilir.  

I. 1887 yılı başlarında İzmir Islahhanesi' ne yardım ve hapishanede bir sanayihane inşası için, Defterdar Kadri Bey Padişahtan izin alarak bir piyango düzenleme girişiminde bulunmuştur. 1889 Şubatında yine Islahhane yararına bir eşya piyangosu tertip edilmiş ve ödül olarak Islahhane mamulatından değerine göre 15 sınıf eşya konulmuştur. Birinci ikramiye 15.500 kuruş kıymetindedir. Piyango 28 Nisan 1889'da valinin huzuronda çekilmiştir. Herbiri bir çeyreklik (yani Mecidiye çeyreği, 5 kuruş) altı büyük kupürden oluşan altı bin bilet satıldığı hesaplanmaktadır.

(Türkçe ve Fransızca)
İZMİR OSMANLI SANAYİ MEKTEBİ MENFATİNE MAHSUS PİYANGO BİLETİDİR

Dördüncü Keşide
................. 7 Kanunuevvel 1325 ( 20 Aralık 1909 ) tarihindedir

Beşinci Keşide
................. 5 Kanunuevvel 1325 ( 18 Ocak 1910 ) tarihindedir

1/2 Numro 4424
İşbu biletin fiyatı dört Mecidiyedir iptidasından beri alanlar için fiyatı bir mecidiyedir.
.......Kolektör .............. .Müdür ................... Nazır-ı Fahri
Benyamin Devidas ...... Binbaşı (?) .......Ferik (İsmail Fazıl Paşa)

II. Vali Halil Rıfat Paşa Padişah II. Abdülhamid' den izin alarak, yine Islahhane yararına, 14 Mart 1890' da başlamak üzere 12 aylık nakit para ödüllü bir sınıf piyangosu tesis etmiştir.

Toplam ikramiye 7.100 lira, bilet fiyatı 12 Mecidiyedir. İzmir'de 1890'lı yıllarda yine Sanayi Mektebi yararına bir takım eşya piyangoları düzenlenmiştir.

Arka :
Fransızca, Rumca, Ermenice ve Raşi harflerle Yahudi İspanyolcası
Şeraiti için plana müracaat edilmelidir.

Dördüncü keşide ..... 7 Kanunuevvel 1325 Pazartesi
Talihi yaver olanlara (*)........ 25,000 kuruş
Mükafat ........kuruş ..............5,000
Adet ..1........................ ...20,000
...........1......................... . ..6,000
...........1...... ................ . ....3,000
...........1....................... .. ...1,500
...........2. beheri 800...... ... 1,600
...........4. ......... 500..... ..... 2,000
.........10. ......... 400..... ..... 4,000
.........80. ......... 500..... ..... 2,200 ..........(*) "Talihi yaver olma" nın anlamı, aynı bilete iki büyük mükafat çıkmasıdır.

III. 1899 yılı sonlarında Vali Kamil Paşanın izniyle yedişer keşideli tertipler halinde ve nakit para ödüllü "İzmir Hamidiye Sanayi Mektebi Piyangosu" oluşturulmuştur. Piyangonun düzenlenmesi için Mordehey Levi ve Benyamin Devidas adlı Yahudi sarraflara imtiyaz verilmiş ve hizmetlerine karşılık, karın yüzde 15' i Sanayi Mektebine ayrıldıktan sonra üst tarafının onlara bırakılması kabul edilmiştir. 1906 başlarında XII'nci tertibin ilk keşidesi yapıldıktan sonra, bir irade-i seniye ile her türlü piyangonun yamsıra, İzmir Piyangosu da yasaklanmıştır. Izmir Piyangosu, altı yıl süren bu döneminde bütün ülkeye yayılmış ve Selanik vb. gibi merkezlerde benzeri girişimleri için örnek olmuştur. 1906-9 arasında ise ülkede nakit piyangosu olarak yalnız Ziraat Bankası'nın düzenlediği piyango kalmıştır.

Beşinci Tertip İzmir Osmanlı Sanayi Mektebiyle Mekatib-i Umumiye menafiine ait olmak üzere hukumet-i seniyyenin müsaadesiyle tertib edilen beşinci tertip piyangonunu planıdır.

Mumaraların adedi 28,000 olup nısfı olan 14,000 adedi kazandıktan başka 13 adet dahi mükafat kazanacaktır.

İZMİR OSMANLI SANAYİ MEKTEBİYLE MEKATİB-İ UMUMİYE MENFAATİNE MAHSUS PİYANGO BİLETİDİR

Sümn (1/8)Bilet ...................................Numro G 7416

Birinci Keşide................................7 Mart 1326 (20 Mart 1910)
İkinci Keşide................................6 Nisan 1326 (19 Nisan 1910)

İşbu biletin fiyatı yarım Mecidiyedir iptidasından beri alanlar için fiyatı bir mecidiyedir.
.......Kolektör ...........Maarif Müdürü ................... Nazır-ı Fahri Kaymakam
Benyamin Devidas ...... Mehmet M (?) ...........................Subhi
Mordehey Levi

Arka :
Fransızca, Rumca, Ermenice ve Raşi harflerle Yahudi İspanyolcası

Birinci keşide ..... 7 Mart 1326 Yevm-i Pazar
Talihi yaver olanlar..... kuruş ...... 40,000
.....................................Mükafat . .................kuruş .......10,000
......................................1Adet ........ .........................30,000
......................................1............... ....................... . ..6,000
......................................1....................................... . ..3,000
......................................1....................................... . ..2,000
......................................2. adet beheri .0. 1,000 ........2,000
......................................4. .."......"............... 800........ 3,200
.....................................20. .".......". ............ 400....... 8,000
...................................470. .."......." .............160 ..... 75,000

1909 güzünde başlayan ve son keşidesi (5' inci) 18 Ocak 1910'da yapılan birinci tertipten sonra, 1910 boyunca 6 keşidelik ikinci tertip, 1910-11' de yedi keşidelik üçüncü tertip, 1911' de keza yedi keşidelik dördüncü tertip ve 1911-12'de de yine yedi keşidelik beşinci tertip piyangolar çekilmiştir. (Birinci tertibin 4 üncü keşidesiyle, ikinci tertibin 1. inci keşidesine ait bilet örnekleri, burada sunulmaktadır).