August 26, 2006 - İSTANBUL SEMTLERİNİN "İSİM"LERİ NEREDEN GELİYOR? İşte tarihleri.
4. Murat devri... Padişah tarafından, mey (şarap), afyon ve fal
bakmak yasaklanmış. 4. Murad bir gece, tebdil-i kıyafet İstanbul’a
inmeye karar vermiş...
Sultan 4. Murad halkına içki, kumar, ve yıldız falı gibi bazı kötü
alışkanlıkları yasaklıyor ve bir gece bu yasağa uyulup uyulmadığını
kontrol etmek için tebdili kıyafet halkın arasına girer.
Bir kayığa biniyor. Kayıkçıya bu yasakları nasıl bulduğunu soruyor
ve fikrini alıyor. Konuşma sırasında kayıkçının da fal baktığını,
yıldıznâme ile uğraştığını anlıyor. Kayıkçıyı sınamak için hemen
soruyor:
- Acaba şu anda padişah nerede bulabilir misin ?
Kayıkçı kağıt üzerinde birkaç işlem yapıyor ve diyor ki:
- Padişahımız denizin ortasında bir yerde.
Sultan Murad tam yerini söylemesini isteyince kayıkçı tekrar bakıyor ve şu cevabı veriyor:
- Eğer ben padişah değilsem, padişah sizsiniz efendim.
Sultan
Murat bu işi gerçekten lâyıkıyla yapan birini gördüğü için seviniyor.
Ancak emirlerine uyulmadığı için biraz kızıyor ve kayıkçıya bir soru
daha soruyor:
- Seni affetmem için benim yarın İstanbul’a (sur içini kastediyor) hangi kapıdan gireceğimi bilmen gerekir.
Kayıkçı düşünüyor; "Ben şimdi padişaha hangi kapıdan gireceğini
söylesem, başka bir kapıdan girecek." Bu nedenle padişaha gireceği
kapıyı bir kâğıda yazıyor ve zarfa koyup, İstanbul’a girdikten sonra
zarfı açıp bakmasını söylüyor. Sultan Murad da bu teklifi kabul ediyor.
Ertesi
gün Sultan Murad mimarına İstanbul’a giriş için yeni bir kapı inşa
edilmesini emrediyor. Ne de olsa kayıkçı var olan kapılardan birini
yazmıştır diye düşünüyor. Nihayet yeni yapılan kapıdan İstanbul’a
giriyor. Kayıkçının verdiği zarfı açıyor ki zarftaki kağıtta şu yazıyor:
"Yeni kapınız hayırlı olsun."
Elbette hikâyede "yeni kapı" diye adı geçen yer, Aksaray’daki Yenikapı dır.
|
|
|
|
|
|  | | |
| | Eminönü ismi nereden geliyor? | | Eminönü'nün ismi, Osmanlı'daki zabıtadan geliyor. İşte hikayesi... | | | |
| | |
İstanbul’un geceleri en tenha, gündüzleri en kalabalık olan ve toprak olarak da en küçük ilçesi olan Eminönü, İstanbul’un kalbi sayılır.
Semtin ismi hakkında en meşhur rivayet şudur: Osmanlı devletinde günümüzdeki zabıtanın karşılığı olan “eminlikler” burada bulunurdu.
Getirilen her malın eminliği ayrı idi. Yağ emini Yağkapanı’nda, bal emini Balkapanı’nda, un emini Unkapanı’nda, gümrük emini de Bahçekapı’da idi.
Gümrük yatıracak olanlar, gümrük emininin önüne gelirlerdi. Gümrük emininin dışında pencik ve deniz emini de bulunurdu.
Her tüccar ilgili olduğu "emin"in önüne gelir, vergisini verir mallarını kontrol ettirirdi. İşte bu yüzden semtin ismi Eminönü oldu. Eminönü iskelesinin eski ismi ”İhtisap İskelesi” idi.
Sırasıyla ;
OTDU mimarlık mezunu olan ve halen aynı
üniversitenin Endüstri Tasarımı Bölümünde ders veren
Önder Şenyapılı, İstanbul daki semt ve mahalle
isimlerinin anlamlarını çeşitli kaynaklardan derledi
ve 'Ne demek İstanbul; Bebek niye Bebek?' adlı
kitapta topladı. İşte kitaptan birbirinden
ilginç semt öyküleri...
*
BEBEK: Fatih Sultan Mehmet' in, buraların muhafazasına
atadığı bölükbaşı, 'Bebek' lakaplı olduğu için semt bu
adı aldı.
*
CADDEBOSTAN: Bostanı bol olan semtte cadılar
dolaştığına dair söylenceler var. Bu nedenle
Cadıbostanı' olarak anılıyor. Piyade Feriki Cemal
Paşa bu bostanları satın alıp yerleşince, cadılar
ortadan kayboluyor. Semtin adı da 'Caddebostan'a
dönüşüyor.
*
ÇATLADIKAPI: Marmara kıyısındaki 6. kapının yanındaki
burc, 1532 depreminde çatlayınca, kapı ve bulunduğu
semt 'Çatladıkapı' olarak anılıyor.
*
ETİLER: 1950'nin başında burada, 192 villa yapımı için
Etibank'ın ortaklığıyla Etiler Yapı Kooperatifi
kuruldu. Semtin adı da bu kooperatiften kaldı.
*
KANDİLLİ: IV.Murat, şehzadelerden birinin doğuşu
münasebetiyle 7 gece kandil yaktırdı. Semt adını
bundan aldı.
*
LALELİ: Semtin adı burada yasayan deli bir dervişten
geldi: Laleli Baba. III.Mustafa,yaptırdığı camiye,
hikmetine boyun eğdiği ve çok saydığı Laleli Baba'nın
adını verdi.
*
ŞAŞKINBAKKAL: Henüz yerleşimin yoğun olmadığı
dönemlerde, yaz günleri denize gelenlerin, burada iş
yapılamayacağını düşünerek mahalle bakkalı için
'şaşkın bakkal' yakıştırması yapmaları semtin adını
belirledi.
| 
